Inflacja - wszystko, co warto wiedzieć na jej temat

Inflacja w Polsce wyniosła w styczniu aż 17,2 proc. Taki wynik jest niższy od październikowego rekordu, który wyniósł 17,9 proc. Przypominamy podstawowe informacje dotyczące tego zjawiska.

Co to jest inflacja?

Porządkując swoją wiedzę, warto odnieść się do podstawowych pytań. Jedno z nich brzmi: co to jest inflacja? Pojęcie to oznacza wzrost przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Skutkuje on zmniejszeniem się siły nabywczej krajowego pieniądza. Inflacja jako taka jest zwyczajnym procesem, który zachodzi także w gospodarkach, które nie zdradzają oznak kryzysu. Staje się jednak problemem wtedy, gdy jej wzrost wymyka się spod kontroli. 

Wyróżnia się następujące rodzaje inflacji: 1) pełzającą, 2) kroczącą, 3) galopującą, 4) hiperinflację.

Co sprzyja powstawaniu inflacji? Najczęściej wymienia się:

  • zbyt dużą podaż pieniądza, która nie idzie w parze z produkcją nowych dóbr (nie pokrywa się z nią);
  • finansowanie deficytu budżetowego przez państwo, które odbywa się drogą podaży pieniądza na rynek;
  • zbyt wysoki wzrost płac w gospodarce;
  • szybki wzrost cen surowców energetycznych takich, jak choćby ropa naftowa;
  • duży udział monopoli w gospodarce;
  • wysokie podatki.

Wskaźnik inflacji

Co jest wskaźnikiem inflacji? Za podstawowy miernik uchodzi CPI, czyli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. Określa on wzrost cen towarów i usług najczęściej kupowanych przez gospodarstwa domowe w danym kraju. Wyraża się on stopą inflacji, czyli zmianą procentową w danym okresie (np. rok do roku).

Skutki inflacji

Jakie są skutki inflacji? Najprościej rzecz ujmując: zjawisko to sprawia, że pieniądz ma mniejszą wartość nabywczą. Dlatego, jeśli inflacja wzrasta, to za tę samą kwotę własnej wypłaty będziemy mogli w kolejnym okresie nabyć mniej rzeczy i usług. 

Generuje to bardzo wiele innych problemów. Warto wymienić tu choćby:

  • spadek zaufania do krajowego pieniądza;
  • zmniejszenie poziomu motywacji do pracy i oszczędzania;
  • spadek wartości oszczędności na nisko oprocentowanych lokatach i pozostających ''w kieszeni'';
  • problemy przedsiębiorców, którzy odczuwają brak stabilności koniecznej do prowadzenia działalności gospodarczej;
  • akcje pracowników domagających się wzrostu płac;
  • ograniczenia produkcji.

Rekordowa inflacja w Polsce i na świecie

W styczniu inflacja w Polsce wyniosła 17,2 proc. w odniesieniu rok do roku. Chociaż jest to bardzo wysoki i niepokojący poziom, to w naszym kraju mieliśmy już o wiele groźniejsze problemy z tym zjawiskiem. Działo się tak w latach 80. Chociaż w 1988 r. inflacja przekraczała 60 proc. i była niezwykle wysoka, to najgorsze miało dopiero nadejść. Załamanie gospodarki centralnie planowanej sprawiło, że w lutym 1990 r. inflacja osiągnęła absolutny rekord, czyli 1183,1 proc. Mówiło się już wówczas o hiperinflacji. Wcześniej takie zjawisko pojawiło się w polskiej gospodarce tylko raz, w latach 20. XX w. Oczywiście działo się to jednak w zdecydowanie odmiennych warunkach.

W historii najwyższą inflację odnotowano na Węgrzech po II wojnie światowej. Ówczesną węgierską walutą było pengo o najwyższym nominale 100 trylionów. Trylion jest jedynką z osiemnastoma zerami. Co ciekawe:

  • ceny podwajały się przeciętnie co 15 godzin;
  • inflacja wyniosła 41,9 biliarda w skali... miesiąca.

Nigdy wcześniej i później nie odnotowano tak zawrotnego poziomu hiperinflacji. Innymi niechlubnymi przypadkami bardzo szybkiej utraty siły nabywczej przez pieniądz były gospodarcze dzieje Jugosławii podczas wojny w pierwszej połowie lat 90. i Zimbabwe w pierwszej dekadzie XXI w.

Polski Ład. Czy przyspieszył inflację?

Czy Polski Ład przyspiesza obecną inflację? Istnieje teza, że jest ona spowodowana przede wszystkim wzrostem cen nośników energii i konsekwencjami wojny na Ukrainie (niekiedy pada sformułowanie ''putinflacja''). Zgodnie z badaniami ekonomistów trudno jednak przyjąć takie tłumaczenie. Zakłada się raczej, że wojna i jej konsekwencje dla sektora energetycznego spowodowały maksymalnie 70 proc. dzisiejszej inflacji.

Już w lutym 2022 r. zjawisko to osiągało poziom 8,5 proc. Wśród możliwych przyczyn wskazuje się m.in. koszty transformacji energetycznej, ale także kosztowne reformy społeczne i podatkowe, których symbolem może być Polski Ład.

Kalkulator inflacji

Co zrobić, aby uzyskać większą świadomość odnośnie omawianego zjawiska? Przydać może się kalkulator inflacji. Dzięki niemu można obliczyć rzeczywistą wartość dóbr w danym roku. Potrzebne jest przy tym uwzględnienie stawki inflacji w danym roku. 

Zobacz też: Inflacja niestraszna górnikom. Pensje w górę o 15,4 proc. Wzrosną do nawet 12 tys. zł. "Dobre porozumienie"

Więcej o:
Copyright © Agora SA