Utrata możliwości wykonywania dotychczasowej pracy nie zawsze oznacza konieczność całkowitego wycofania się z życia zawodowego. Polskie przepisy przewidują rozwiązanie dla osób, które ze względu na stan zdrowia powinny zdobyć nowe kwalifikacje. Jest nim renta szkoleniowa z ZUS. Przy jej przyznawaniu liczą się zarówno decyzja dotycząca przekwalifikowania, jak i historia ubezpieczenia.
Komu przysługuje renta szkoleniowa? ZUS sprawdza kilka warunków
Renta szkoleniowa jest przeznaczona dla osoby, wobec której orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie. Znaczenie ma również odpowiedni okres składkowy i nieskładkowy. Wymagany staż wynosi od roku do pięciu lat i zależy od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy.
Najkrótszy okres, czyli rok, dotyczy osób, u których niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat. Następnie wymagania rosną wraz z wiekiem. Są to dwa lata dla wieku powyżej 20 do 22 lat, trzy lata powyżej 22 do 25 lat oraz cztery lata powyżej 25 do 30 lat. Po przekroczeniu 30 lat wymagane jest pięć lat. W tym ostatnim wariancie czas ten co do zasady powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed złożeniem wniosku albo powstaniem niezdolności do pracy. Przepisy przewidują jednak wyjątki, między innymi związane z długim okresem składkowym oraz przyczyną niezdolności do pracy.
Jak złożyć wniosek o rentę szkoleniową? Potrzebne są konkretne dokumenty
Pierwszym krokiem jest przygotowanie wniosku ERN o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Do niego trzeba dołączyć informacje oraz dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe. Mogą one dotyczyć zatrudnienia, prowadzenia działalności, służby wojskowej, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, urlopu wychowawczego czy nauki w szkole wyższej. Jednym z wymaganych dokumentów jest zaświadczenie o stanie zdrowia OL 9, wystawione nie wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku.
W niektórych przypadkach ZUS poprosi o dodatkowe dokumenty. Jeśli osoba nadal pracuje, potrzebny będzie wywiad zawodowy. Gdy problemy ze zdrowiem są skutkiem wypadku, trzeba przedstawić dokumenty dotyczące tego zdarzenia. Przy chorobie zawodowej potrzebna jest natomiast decyzja potwierdzająca jej wystąpienie. Gotowy wniosek można złożyć w placówce ZUS, wysłać pocztą albo przekazać przez internet za pomocą PUE.
Ile trwa renta szkoleniowa? Świadczenie może zostać przedłużone
Rentę szkoleniową przyznaje się początkowo na sześć miesięcy. Nie zawsze jest to jednak ostateczny termin. Jeżeli zdobycie nowych kwalifikacji wymaga więcej czasu, okres pobierania pieniędzy może zostać wydłużony, jednak nie więcej niż o 30 miesięcy.
Wysokość świadczenia zależy od podstawy wymiaru renty. Standardowo renta szkoleniowa stanowi 75 proc. tej kwoty. Obowiązuje jednak minimalny poziom wypłaty. Od 1 marca 2026 roku renta szkoleniowa nie może być niższa niż 1483,87 zł brutto miesięcznie. Inne zasady obowiązują, gdy niezdolność do pracy jest następstwem wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Wówczas świadczenie wynosi 100 proc. podstawy wymiaru, a jego minimalna wysokość to 1780,18 zł brutto miesięcznie.
Możliwy jest również odwrotny scenariusz. Okres sześciu miesięcy zostanie skrócony, gdy starosta poinformuje ZUS o braku możliwości przekwalifikowania zawodowego albo o tym, że zainteresowana osoba mu się nie poddaje. Istotne ograniczenie dotyczy także zarabiania podczas pobierania świadczenia. Renta szkoleniowa nie przysługuje w przypadku osiągania przychodu, bez względu na jego wysokość.
Ile ZUS rozpatruje wniosek? Od decyzji można się odwołać
Po otrzymaniu dokumentów ZUS analizuje sprawę. W razie potrzeby może również przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Decyzja jest wydawana w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności koniecznej do rozpatrzenia sprawy. Wniosku nie warto zostawiać na ostatnią chwilę. ZUS wskazuje, że dokumenty należy złożyć przed planowanym terminem przejścia na rentę, nie później niż 30 dni przed ustaniem prawa do zasiłków chorobowych, świadczeń rehabilitacyjnych lub wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy.
Negatywna decyzja nie zamyka drogi do dalszego działania. Można się od niej odwołać za pośrednictwem jednostki ZUS, która ją wydała. Sprawa trafia wówczas do sądu okręgowego, sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Na wniesienie odwołania jest miesiąc od dnia doręczenia decyzji ZUS, a postępowanie odwoławcze jest wolne od opłat.
Źródło: zus.pl, infor.pl.
