Kategorie prawa jazdy to nic innego, jak uprawnienia do kierowania pojazdami. Każda z nich umożliwia prowadzenie innych rodzajów środków transportu i z tego powodu do ich wyrobienia konieczne jest spełnienie nieco innych wymogów.
Prawo jazdy kat. AM
Od stycznia 2013 roku obowiązuje nowa ustawa o kierujących pojazdami, zgodnie z którą przestała funkcjonować powszechnie znana karta motorowerowa, a jej miejsce zajęło prawo jazdy kategorii AM. Jest to więc nic innego, jak dokument uprawniający do ruchu drogowego najmłodszych jego uczestników.
Kategoria ta nie daje możliwości kierowania samochodami, ale jednocześnie zapewnia większy zakres pojazdów niż wcześniejsza karta motorowerowa. Posiadacze AM mogą poruszać się:
- motorowerami - czyli dwukołowymi lub trójkołowymi pojazdami o pojemności silnika do 50 cm3 (4 kW w przypadku silnika elektrycznego),
- lekkimi czterokołowcami - czyli pojazdami o całkowitej masie do 350 kg.
Lista dopuszczalnych pojazdów dla posiadaczy kategorii AM zawiera również pojazdy zbliżone do samochodów osobowych. Nie są to jednak póki co popularne auta - są to lekkie i kompaktowe pojazdy francuskich firm Microcar czy Aixam.
Prawo jazdy kat. B
Prawo jazdy kategorii B jest zdecydowanie najczęściej wyrabianym rodzajem "prawka". O ubieganie się o ten dokument mogą starać się osoby po ukończeniu 18. roku życia, które pomyślnie przeszły egzamin teoretyczny i praktyczny. Do tego należy posiadać orzeczenie lekarskie, które pozwala przyszłemu kierowcy na swobodne poruszanie się po drogach.
Prawo jazdy kat. B umożliwia kierowanie sporą liczbą rodzajów pojazdów. Są to:
- samochody osobowe (masa całkowita do 3,5 tony, z wyjątkiem autobusów i motocykli),
- samochody z przyczepą lekką (do 750 kg),
- samochody dostawcze (masa całkowita do 3,5 tony),
- ciągniki rolnicze i pojazdy wolnobieżne (np. kombajny rolnicze, koparko-ładowarki),
- motocykle z silnikiem do 125 cm3,
- motorowery,
- czterokołowce (czyli quady).
Prawo jazdy kat. B1
Możliwość ubiegania się o prawo jazdy kategorii B1 mają osoby po 16. roku życia i pozwala ono na kierowanie pojazdami czterokołowymi. Podobnie jak w przypadku kat. B, niezbędne jest pomyślne przejście kursu i egzaminu państwowego. Sam egzamin można jednak rozpocząć w wieku 15 lat i dziewięciu miesięcy, o ile uzyskana będzie zgoda rodzica.
Prawo jazdy kat. B1 uprawnia do kierowania pojazdami o masie nieprzekraczającej 400 kilogramów (w przypadku przewożenia osób) lub 550 kilogramów (w przypadku przewożenia towarów). Do tego możliwa jest jazda jedynie pojazdami z silnikiem o mocy nie większej niż 15 kW (maksymalnie 20,4 KM).
Ta kategoria prawa jazdy pozwala więc na jazdę motocyklami o pojemności skokowej silnika do 124 ccm, mocy 11 kW (15 KM) i stosunku mocy do masy 0,1 kW/kg, a także pojazdami czterokołowymi o masie do 400 kg (550 kg w przypadku pojazdów towarowych).
Prawo jazdy kat. B+E
Wyrobienie tego prawa jazdy ma podobne wymagania co kat. B - należy mieć ukończone 18 lat, ukończyć kurs i zdać egzamin państwowy. Jest jednak jedna różnica - konieczne jest posiadanie prawa jazdy kategorii B. Jest ono potrzebne do uzyskania PKK, czyli profilu kandydata na kierowcę. Do wniosku należy również dołączyć orzeczenie lekarskie oraz standardową fotografię o wymiarach 3,5 x 4,5 cm.
Prawo jazdy B+E potrzebne jest m.in. w przypadku zamiaru holowania przyczepy, której masa przekracza 750 kg lub w sytuacji, gdy łączna dopuszczalna masa całkowita przyczepy i samochodu przekracza 4250 kg. W rezultacie kategoria ta pozwala na kierowanie następującymi rodzajami pojazdów:
- pojazdy z masą do 3,5 tony (poza autobusami i motocyklami),
- pojazdy z masą do 3,5 tony i z przyczepą lekką,
- zespoły pojazdów złożonych z pojazdu o masie do 3,5 tony i przyczepy o masie do 3,5 tony,
- zespoły pojazdów złożonych z ciągnika rolniczego z przyczepą lub pojazdu wolnobieżnego z przyczepą,
- motocykle o pojemności skokowej silnika do 125 cm3, mocy do 11 kW i stosunku mocy do masy do 0,1 kW/Kg,
- motorowery i czterokołowce lekkie.
Prawo jazdy kat. C
Kategoria ta przeznaczona jest dla kierowców, którzy zamierzają prowadzić pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony (z wyjątkiem autobusów). Aby móc ją uzyskać, należy ukończyć 21 lat, posiadać odpowiednie orzeczenie lekarskie i psychologiczne, a także uzyskać profil kandydata na kierowcę w Wydziale Komunikacji.
Prawo jazdy kategorii C uprawnia więc do prowadzenia pojazdów ciężarowych, których masa przekracza 3,5 tony, ale także zestawów pojazdów składających się z samochodu ciężarowego i przyczepy lekkiej (do 750 kg). Przekroczenie tej masy przyczepy wymaga od kierowcy uzyskania kategorii C+E.
Zobacz też: Egzamin na prawo jazdy w 2023 roku. Ile trzeba za niego zapłacić?
