Latające kleszcze mają niewielkie rozmiary i są w stanie wcisnąć się w niemal każdą szczelinę, dlatego odzież ochronna może być niewystarczającym zabezpieczeniem przed ich ukąszeniem. Sprawdzamy, czym tak naprawdę są latające kleszcze, gdzie można je spotkać, czym grozi ich ugryzienie i jak się przed nimi chronić.
Latający kleszcz: co to takiego?
Latający kleszcz tak naprawdę wcale kleszczem nie jest. Choć podobnie jak kleszcz zaliczany jest do stawonogów, jest jednak owadem, a nie pajęczakiem. Strzyżak sarni, czy też strzyżak jeleni (Lipoptena cervi), bo tak nazywa się ten owad fachowo, nazywany jest potocznie latającym kleszczem z uwagi na fakt, iż w podobny sposób atakuje swoje ofiary i żywi się ich krwią. Jest jednak wiele cech, które różnią strzyżaka od kleszcza. Owad ten należy do rzędu muchówek i, w przeciwieństwie do kleszcza, posiada skrzydła. Jego ukąszenia są natomiast mniej groźne, niż pogryzienie przez kleszcza, a to dlatego, że nie wywołują boreliozy. Nie oznacza to jednak, że nie warto chronić się przed atakiem latających kleszczy.
Latające kleszcze w Polsce
Latające kleszcze w Polsce nie są niczym rzadkim, obecne są praktycznie na terenie całego kraju. Pospolicie występują w klimacie umiarkowanym, są więc gatunkiem rodzimym dla lasów Europy Środkowej i Północnej. Spotkać je można także w Wielkiej Brytanii, Algierii, północnej części Chin czy na Syberii, zadomowiły się też od pewnego czasu we wschodnich stanach USA. Z uwagi na zmiany zachodzące w środowisku naturalnym wynikające z działalności gospodarczej człowieka w ostatnich latach liczebność populacji latających kleszczy znacznie wzrosła. Coraz częściej zdarzają się też przypadki ukąszeń ludzi przez te owady, choć człowiek nie jest dla nich żywicielem ostatecznym.
Latające kleszcze w lesie
Latające kleszcze w lesie polują na zwierzęta, których krew służy im za pokarm. Dorosłe osobniki obu płci poszukują żywicieli w ciepłe dni, a w celu poszukiwania pokarmu mogą przemierzyć odległość nawet 50 metrów. Największa ich aktywność przypada na okres od maja do września, jednak ciepła i bezdeszczowa jesień może sprawić, że natkniemy się na nie nawet w listopadzie. Najchętniej pasożytują na skórze dziko żyjących przeżuwaczy, przede wszystkim saren, jeleni i łosi, ale nie pogardzą też borsukami, bydłem, owcami czy psami. Po odnalezieniu żywiciela wczepiają się w jego skórę i odrzucają skrzydła, a zapłodnione samice strzyżaków w futrze żywiciela składają larwy. Latające kleszcze nie rozmnażają się na człowieku, jednak posilają się jego krwią w czasie poszukiwań żywiciela ostatecznego.
Latające kleszcze: jak wyglądają? Sprawdzamy
Jak wyglądają latające kleszcze? Ich ciało osiąga długość do sześciu milimetrów. Są płaskie i twarde, przez co trudno je rozgnieść. Głowa i tułów są brązowe, tułów pokryty jest ciemną szczeciną. Brzuch jest zielonkawożółty, na tylnych segmentach ma jasnobrązowe płytki. Latające kleszcze mają mocne nogi, zakończone dużymi, ciemnymi pazurkami, za pomocą których przyczepiają się do skóry żywiciela. Charakterystyczną cechą strzyżaka są skrzydła o długości do sześciu milimetrów, które odrzuca po przyczepieniu się odnóżami do skóry żywiciela.
Ugryzienie latającego kleszcza
Ugryzienie latającego kleszcza, choć nie jest tak niebezpieczne, jak ugryzienie prawdziwego kleszcza, może okazać się bardzo problematyczne. Gdy strzyżak ulokuje się na skórze człowieka, zwykle w obrębie karku lub w tylnej części głowy, nacina ją z pomocą swojego aparatu gębowego i przez kilkanaście minut sączy krew z uszkodzonych naczyń krwionośnych. Początkowo odczuwa się swędzenie, później jednak przychodzi ból, który może utrzymywać się dość długo. W miejscu ukąszenia pojawiają się rumieniowe grudki, które mogą utrzymywać się na skórze od dwóch do ośmiu tygodni, choć niekiedy znikają dopiero po roku. Długo utrzymująca się bolesna zmiana skórna nie jest jednak jedynym skutkiem ukąszenia strzyżaka dla niektórych ludzi. Ukąszenie latającego kleszcza może bowiem wywołać reakcję alergiczną. W łagodnych przypadkach objawia się ona rumieniem, może jednak pojawić się silniejsza, ogólnoustrojowa reakcja organizmu, w tym problemy z oddychaniem.
Latający kleszcz (strzyżak sarni): jak chronić się przed jego ukąszeniem?
Co można zrobić, by nie ukąsił nas latający kleszcz (strzyżak sarni)? Zminimalizowaniu ryzyka ukąszenia sprzyja z pewnością unikanie siedlisk tego owada, zwłaszcza późną wiosną i latem. Jeśli jednak musimy już udać się w miejsce, w którym jesteśmy narażeni na atak strzyżaka, warto zadbać o odpowiedni strój: wskazane są długie rękawy i długie nogawki osłaniające całe ciało, wysokie buty, a także noszenie odzieży wykonanej ze śliskich materiałów, co utrudni owadom przyczepienie się do niej. Lepiej wybierać ubrania w jasnych kolorach, gdyż latające kleszcze preferują ciemne kolory. Warto też stosować środki odstraszające insekty, czyli repelenty, a po powrocie ze spaceru dokładnie obejrzeć ubrania i całe ciało.
Zobacz też: Latające kleszcze - czy strzyżaki mogą być groźne dla człowieka?
