Dawniej oszustom wystarczało tylko imię, nazwisko i numer PESEL, aby zaciągnąć zobowiązanie, o którym właściciel danych nie miał pojęcia. Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe i inne podmioty udzielające finansowania muszą obowiązkowo sprawdzić w rejestrze, czy nasz PESEL jest zastrzeżony, np. przy zawieraniu umowy kredytu lub pożyczki. Obowiązek weryfikacji dotyczy m.in. banków, SKOK-ów, firm pożyczkowych (chwilówki), notariuszy (przy czynnościach związanych z rozporządzeniem nieruchomością, np. sprzedaż mieszkania), operatorów telekomunikacyjnych (przy podpisywaniu umowy abonamentowej).
Są też instytucje, które mogą poprosić o podanie numeru PESEL, ale nie sprawdzają, czy został on zastrzeżony. To m.in. urzędy (np. gmina, skarbówka), szkoły i uczelnie, placówki medyczne, pracodawcy czy inne podmioty realizujące obowiązki ustawowe, jak ZUS czy NFZ. Instytucjom tym PESEL służy wyłącznie do jednoznacznej identyfikacji osoby w systemach administracyjnych lub ewidencyjnych i nie wiąże się z oceną ryzyka finansowego, dlatego informacja o zastrzeżeniu nie ma dla nich znaczenia.
Jak zastrzec numer PESEL - dlaczego warto?
Nieuprawnione zbieranie lub nieprawidłowe użycie numeru PESEL wiąże się z poważnymi konsekwencjami, zarówno dla instytucji, jak i osoby, której dane zostały ujawnione. W rękach oszustów PESEL staje się narzędziem do kradzieży tożsamości, zaciągania kredytów, wyrobienia duplikatu karty SIM, zakładania fikcyjnych rachunków czy popełniania innych nadużyć. Zastrzeżenie numeru PESEL pomoże uniknąć ryzyka i co za tym idzie odpowiedzialności w przypadku, gdyby ktoś chciał posłużyć się naszą tożsamością.
Zastrzeżenie numeru PESEL - stacjonarnie i online
Najszybszym sposobem, aby zastrzec PESEL, jest aplikacja mObywatel, ale można to zrobić także w urzędzie gminy.
W aplikacji mObywatel:
- Logujemy się.
- Wybieramy zakładkę Usługi, a następnie Zastrzeż PESEL.
- Wystarczy zaznaczyć opcję Zastrzeż PESEL - i gotowe.
Jak zastrzec numer PESEL i cofnąć zastrzeżenie?
Zastrzeżenie numeru PESEL nie jest działaniem z ostatecznym skutkiem. W momencie, gdy sami będziemy potrzebowali zaciągnąć kredyt lub pożyczkę, możemy cofnąć swoją decyzję i nawet określić czas, na który chcemy cofnąć zastrzeżenie.
Zastrzeżenie i cofnięcie zastrzeżenia odbywa się w czasie rzeczywistym, bez względu na porę dnia i nocy, czy dzień wolny od pracy.
PESEL zastrzeżenie a życie
Nawet z chronionym numerem PESEL nadal bez problemu można załatwić codzienne sprawy, na przykład:
- zlecić przelew bankowy;
- zrealizować receptę;
- zarejestrować się do lekarza;
- wypłacić gotówkę w bankomacie;
- wyjechać za granicę;
- załatwić sprawę urzędową.
