Wielka niezgodność to termin stosowany przez naukowców dla określenia luki w zapisie geologicznym naszej planety. Występuje one na różnych obszarach na całym świecie, a brakujące informacje obejmują okres od mniej więcej 1,5 mld do 500 mln lat temu. Jak to możliwe, że skał z tak długiego przedziału czasowego po prostu nie ma? Odpowiedzi należy poszukiwać w odległej przeszłości, gdy na Ziemi był tylko jeden kontynent.
Więcej podobnych artykułów przeczytasz na stronie głównej Gazeta.pl.
Czym jest Wielka niezgodność? Fenomen, który zastanawia naukowców od ponad 150 lat
Jak wyjaśnia BBC Future, jednym z pierwszych badaczy, który zaobserwował zjawisko znane dzisiaj jako Wielka niezgodność, był John Wesley Powell, który w 1869 prowadził badania na terenie Wielkiego Kanionu. Zauważył on wówczas dziwną różnicę w wieku skał kanionu. Nad skałami mającymi od 1,4 do 1,8 miliarda lat rozpościerała się warstwa oszacowana na około 520 milionów lat. Z czasem podobną zależność zaczęto obserwować też w innych lokalizacjach.
Wielka niezgodność a losy Rodinii. Jak wyglądała nasza planeta, gdy był na nie tylko jeden kontynent?
Obecnie najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem Wielkiej niezgodności są losy, jakie spotkały Rodinię, czyli pradawny superkontynent. Badania w tym zakresie zostały przeprowadzone przez amerykańskich naukowców z Dartmouth College, a ich praca została opublikowana przez PNAS. Jak się okazuje, wszystkie osady z okresu między 750 a 580 milionami lat noszą ślady działania lodowców. To najprawdopodobniej właśnie one zdarły warstwy skał z powierzchni Ziemi, a przesuwając się na kolejne obszary, spychały je do oceanów. W badaniach wykorzystano metodę termochronometrii, która uwzględniła zarówno datę powstawania skał, jak i panującą wówczas temperaturę.
Dodatkowo do usunięcia warstw osadów mogły przyczynić się procesy tektoniczne, czyli ruchy skorupy ziemskiej, które ostatecznie przyczyniły się do rozpadu Rodinii i ewentualnego powstania obecnych kontynentów. Zespół z Dartmouth College zauważa jednak, że erozja lodowca jest jedynym możliwym wytłumaczeniem dla skał na terenie centralnej Ameryki Północnej.
