Lasy położone w pobliżu dużych miast od lat są miejscem spacerów, wycieczek rowerowych i odpoczynku od codziennego zgiełku. Teraz ich rola ma być jeszcze większa. W aglomeracji wrocławskiej zakończył się wielomiesięczny proces wyznaczania terenów, które będą zarządzane przede wszystkim z myślą o rekreacji, ochronie środowiska i poprawie jakości życia mieszkańców. To pierwszy taki projekt w Polsce i jednocześnie początek zmian planowanych również w innych częściach kraju.
Lasy społeczne wokół Wrocławia już działają. To pierwszy taki projekt w Polsce
Nowymi zasadami objęto około 13 tysięcy hektarów lasów położonych na terenie czterech nadleśnictw i dziewięciu gmin otaczających Wrocław. To pierwszy w Polsce obszar, na którym utworzono lasy o wiodącej funkcji społecznej. Oznacza to, że sposób prowadzenia gospodarki leśnej będzie dostosowany przede wszystkim do potrzeb osób korzystających z tych terenów każdego dnia.
Większość wyznaczonego obszaru otrzymała jednocześnie status lasów ochronnych. W praktyce oznacza to ograniczenie pozyskiwania drewna oraz większą ochronę najcenniejszych fragmentów przyrody. Na części terenów wycinka będzie możliwa jedynie w sytuacjach związanych z bezpieczeństwem publicznym lub koniecznością ochrony lasu przed zagrożeniami.
Zmiany nie oznaczają zamknięcia lasów ani ograniczenia dostępu do nich. Wręcz przeciwnie. Najważniejszym celem jest stworzenie przestrzeni sprzyjającej wypoczynkowi, aktywności fizycznej i kontaktowi z naturą. Znaczenie takich terenów jest jednak znacznie szersze. Lasy zatrzymują wodę, poprawiają jakość powietrza, chronią glebę i pomagają obniżać temperaturę podczas upałów. W czasach coraz częstszych zjawisk pogodowych ich wpływ na komfort życia mieszkańców dużych miast staje się nie do przecenienia.
Wrocław przeciera szlaki dla lasów społecznych. Kolejne aglomeracje szykują zmiany
Przygotowanie projektu trwało kilkanaście miesięcy. W pracach uczestniczyli przedstawiciele samorządów, Lasów Państwowych, środowiska naukowego, organizacji społecznych oraz mieszkańcy regionu. Wspólne rozmowy pozwoliły wypracować rozwiązania, które mają pogodzić ochronę przyrody z potrzebami lokalnej społeczności. Taki model współpracy ma być wykorzystywany również podczas opracowywania kolejnych planów dotyczących gospodarki leśnej. Coraz większy nacisk będzie kładziony na udział mieszkańców w decyzjach dotyczących lasów znajdujących się w ich najbliższym otoczeniu.
Wrocław jest pierwszym miastem, ale nie jedynym, w którym prowadzone są takie działania. Prace nad wyznaczeniem lasów o wiodącej funkcji społecznej trwają także wokół Warszawy, Krakowa, Poznania, Łodzi, Szczecina, Trójmiasta, Katowic, Bielska-Białej oraz Torunia i Bydgoszczy. Każdy projekt poprzedzają analizy przyrodnicze, konsultacje społeczne oraz geoankiety, dzięki którym mieszkańcy mogą wskazać, jakie funkcje powinny pełnić okoliczne lasy. Jeżeli model sprawdzi się również w kolejnych aglomeracjach, może stać się nowym standardem zarządzania terenami leśnymi w pobliżu największych polskich miast. Celem jest zachowanie równowagi między ochroną przyrody, potrzebami mieszkańców i odpowiedzialnym gospodarowaniem lasami.
