Opadające igły, przesuszone gałązki i pytanie, które co roku wraca jak bumerang: kiedy właściwie powinno się rozebrać choinkę? Dla jednych to wyłącznie kwestia porządku i drzewko znika zaraz po Nowym Roku, inni zostawiają je aż do lutego, powołując się na tradycję i kalendarz kościelny. Skąd biorą się te różnice i dlaczego w tym sporze nie ma jednej "właściwej" odpowiedzi
Tradycja ubierania choinki starsza niż chrześcijaństwo. Od pogańskiego zwyczaju aż do dzisiaj
Dziś trudno wyobrazić sobie Boże Narodzenie bez choinki. Ten zwyczaj jest jednak starszy niż chrześcijaństwo. Zimozielone drzewka były obecne już w kulturach pogańskich. Symbolizowały życie i odradzającą się naturę podczas zimowego przesilenia. Z terenów dzisiejszych Niemiec zwyczaj ten stopniowo rozprzestrzenił się po Europie, a do Polski dotarł dopiero w XIX wieku.
Kościół katolicki z czasem przejął ten element tradycji i nadał mu nowe znaczenie. Choinka stała się symbolem nadziei i życia wiecznego, światełka zaczęto interpretować jako światło Chrystusa, a gwiazdę na czubku utożsamiano z gwiazdą betlejemską. Ozdoby, które w dawnych czasach zdobiły drzewko, takie jak jabłka czy orzechy, miały być znakiem obfitości i przypominać o Bożym błogosławieństwie. W ten sposób pogański zwyczaj został włączony w chrześcijańską symbolikę, choć formalnie nigdy nie stał się elementem obowiązkowym.
Kiedy trzeba rozebrać choinkę? Kalendarz liturgiczny a domowe zwyczaje
Dzisiaj wiele osób ubiera drzewko już 6 grudnia, w dzień św. Mikołaja. Kościół nie określa jednak konkretnej daty, kiedy wypada postawić choinkę. W dokumentach liturgicznych nie znajdziemy takiego zalecenia, bo samo drzewko jest dodatkiem kulturowym, a nie elementem świętego obrzędu czy obowiązkiem związanym z chrześcijaństwem. Istotny jest natomiast czas Bożego Narodzenia w sensie liturgicznym.
Zgodnie z kalendarzem kościelnym okres ten rozpoczyna się wieczorem 24 grudnia i kończy w święto Chrztu Pańskiego przypadające na pierwszą niedzielę po 6 stycznia.W zależności od roku może to być data między 7 a 13 stycznia. Po tym dniu w liturgii zaczyna się tzw. okres zwykły, co dla wielu osób jest sygnałem, że świąteczny czas dobiegł końca.
W praktyce oznacza to, że jeśli ktoś chce trzymać się kalendarza kościelnego, rozebranie choinki po Chrzcie Pańskim jest jak najbardziej uzasadnione. Nie jest to jednak nakaz, a raczej symboliczna granica.
Skąd wzięła się data 2 lutego? Zwyczaje i wybór pozostawiony wiernym
Popularne przekonanie, że choinka powinna stać do 2 lutego, czyli do święta Ofiarowania Pańskiego (Matki Bożej Gromnicznej), ma swoje historyczne korzenie. Przed reformami liturgicznymi XX wieku uważano, że okres bożonarodzeniowy trwa 40 dni, czyli od 25 grudnia właśnie do 2 lutego. Ten dłuższy "cykl bożonarodzeniowy" był traktowany jako spójna całość.
Choć współczesna liturgia skróciła formalny czas Bożego Narodzenia, zwyczaj pozostawiania dekoracji aż do Gromnicznej przetrwał w wielu domach i parafiach. Dla części wiernych to nadal naturalny moment na symboliczne pożegnanie świąt.
Obecnie wykorzystywane są wszystkie możliwe warianty. Niektóre choinki znikają zaraz po święcie Trzech Króli, inne stoją do połowy stycznia, a część z nich zdobi domy aż do lutego. Są też rodziny, które rozbierają drzewko wcześniej, kierując się względami praktycznymi, takimi jak stan choinki czy brak miejsca w mieszkaniu. Kościół nie narzuca w tym przypadku żadnych reguł. Wybór terminu pozostawia wiernym, uznając choinkę za element tradycji, a nie obowiązek religijny.
Źródła: catholic.com, aleteia.org, catholicculture.org
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł.
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
