626 tajemniczych znaków na starożytnej bramie. Polka odkryła, co mogą oznaczać

Przez ponad dwa tysiące lat na kamieniach starożytnej budowli widniały tajemnicze symbole. Choć znano je od dawna, ich znaczenie pozostawało zagadką. Dopiero badania polskiej archeolożki pozwoliły znaleźć nowe wskazówki. Niewielkie nacięcia mogą zdradzać, jak przed wiekami organizowano wielkie przedsięwzięcia budowlane.
Fragment ruin budowli pałacowej / Ptolemaida (starożytne miasto w Cyrenajce)
Autorstwa David Stanley from Nanaimo, Canada - Ptolemais, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=24200850

Nie każde odkrycie archeologiczne wymaga prowadzenia wykopalisk. Czasami wystarczy dokładniej przyjrzeć się zabytkom, które od dawna są znane naukowcom. Tak było w Ptolemaidzie, starożytnym mieście na terenie dzisiejszej Libii. Analiza śladów zachowanych na jednej z bram obronnych pozwoliła odtworzyć część historii jej powstawania. Dostarczyła również wskazówek dotyczących wieku konstrukcji.

Zobacz wideo Majorka poza sezonem? Ależ oczywiście! [VLOG]

Polska archeolożka zbadała 626 znaków na kamieniach. Podzieliła je na 27 typów

Ptolemaida była ważnym ośrodkiem w Cyrenajce, historycznej krainie położonej w północnej Afryce. Jednym z elementów dawnych fortyfikacji miasta jest brama Tauchira. Wyryte na niej symbole zwracały uwagę podróżników już w XVIII wieku, jednak przez długi czas nie doczekały się szczegółowej analizy. Zmieniło się to dzięki pracy Anny Urszuli Kordas z Uniwersytetu Warszawskiego. Polska archeolożka udokumentowała 626 znaków kamieniarskich i podzieliła je na 27 różnych typów. Szczególnie ważne okazało się ustalenie, w których miejscach wykonano poszczególne oznaczenia. Pierwszą grupę odkryto na wewnętrznych, niewykończonych powierzchniach bloków. Nacięcia były duże, nieregularne, a niektóre znajdowały się w pozycji odwróconej względem późniejszego ustawienia kamieni. Sugeruje to, że powstały jeszcze przed montażem konstrukcji. Prawdopodobnie pomagały rozpoznawać poszczególne elementy podczas prac w kamieniołomie i transportu na miejsce budowy.

Część symboli wykonano po ustawieniu kamieni. Ich rozmieszczenie zdradziło kolejny etap budowy

Druga grupa oznaczeń wyraźnie różniła się od pierwszej. Znajdowała się na zewnętrznych ścianach wież, których powierzchnie zostały już starannie obrobione. Symbole były odpowiednio zorientowane i umieszczone w określonych miejscach. Ich rozmieszczenie sugeruje, że powstały dopiero po ustawieniu i wykończeniu kamiennych bloków. Co ciekawe, części tych śladów nie próbowano ukryć. W starożytnym budownictwie greckim podobne oznaczenia bywały usuwane lub zasłaniane po zakończeniu prac. W przypadku bramy Tauchira pozostawiono je na widoku. Dzięki temu są dziś cennym źródłem informacji o kolejnych etapach budowy.

 

Siedem greckich liter może skrywać ważną informację. Chodzi o organizację pracy budowniczych

Wśród odnalezionych oznaczeń występują litery greckiego alfabetu: alfa, beta, gamma, delta, epsilon, zeta oraz eta. Pojawiają się w określonej kolejności, co może mieć związek ze sposobem organizacji robót. Według jednej z interpretacji siedem liter mogło służyć do oznaczania siedmiu różnych ekip budowlanych. Pozwalałoby to rozróżniać zespoły odpowiedzialne za poszczególne zadania. Nie ma jednak wystarczających dowodów, aby uznać tę teorię za ostatecznie potwierdzoną. Jeszcze trudniejsze do rozszyfrowania są monogramy złożone z co najmniej dwóch liter. Mogły odnosić się do konkretnych kamieniarzy, warsztatów albo osób finansujących przedsięwzięcie. Każda z tych możliwości pozostaje hipotezą. Na podstawie samych symboli nie sposób bowiem ustalić, kogo dokładnie dotyczyły.

Kształt liter pomógł określić wiek starożytnej bramy. Trop prowadzi do panowania Ptolemeusza VIII

Istotną wskazówką okazał się wygląd greckich liter. Ich forma odpowiada cechom charakterystycznym dla II wieku p.n.e. Dodatkowych informacji dostarczyło starożytne graffiti zachowane wewnątrz bramy. Jego styl wykazuje podobieństwa do analizowanych oznaczeń. Zebrane przesłanki sugerują, że bramę Tauchira wzniesiono lub gruntownie przebudowano za panowania Ptolemeusza VIII, między 145 a 116 rokiem p.n.e. Jest to jednak przybliżone datowanie. Nie pozwala określić dokładnego momentu rozpoczęcia ani zakończenia robót. Choć nie wszystkie symbole udało się rozszyfrować, badania dostarczyły nowych informacji o metodach stosowanych przez starożytnych budowniczych. Pokazały też, że nawet niepozorne ślady na kamieniach mogą pomóc lepiej poznać historię zabytku.

Więcej o: