Samochód, który większość czasu spędza na postoju, wydaje się mniej narażony na awarie. W praktyce jednak nawet nieużywany silnik podlega procesom, które wpływają na stan oleju. Z czasem jego właściwości się pogarszają, choć dzieje się to wolniej niż podczas intensywnej jazdy. Dlatego pytanie jak często wymieniać olej nie dotyczy tylko przebiegu, lecz także czasu i warunków użytkowania auta.
Brak jazdy nie oznacza zatrzymania procesów zachodzących w silniku. W jego składzie znajdują się dodatki uszlachetniające, które odpowiadają za ochronę silnika, ograniczanie tarcia i neutralizację zanieczyszczeń. Z upływem czasu ulegają one stopniowemu rozpadowi, nawet jeśli silnik nie pracuje. Olej silnikowy traci swoje właściwości nie tylko podczas jazdy, lecz także w trakcie długiego postoju auta. Duże znaczenie mają warunki, w jakich stoi samochód. Przy częstych zmianach temperatur dochodzi do kondensacji pary wodnej wewnątrz silnika. Wilgoć miesza się z olejem, co pogarsza jego właściwości smarne i może sprzyjać korozji metalowych elementów. Najczęściej dzieje się to zimą lub przy parkowaniu na zewnątrz, gdzie silnik nagrzewa się i wychładza.
Na tempo starzenia wpływa też wcześniejsza eksploatacja auta. Jeśli samochód był używany głównie na krótkich trasach, w oleju mogą znajdować się niespalone resztki paliwa. Podczas postoju nie mają one możliwości odparowania, przez co dalej rozrzedzają olej i obniżają jego skuteczność. Właśnie dlatego auta użytkowane sporadycznie lub tylko w mieście są bardziej narażone na ten problem. W praktyce oznacza to, że już po kilku miesiącach postoju właściwości oleju mogą być zauważalnie gorsze, nawet jeśli auto nie przejechało dużego dystansu. Dlatego kierowanie się wyłącznie przebiegiem może prowadzić do błędnych decyzji serwisowych.
Wielu kierowców kieruje się wyłącznie liczbą przejechanych kilometrów, co jest tylko częściowo słuszne. Producenci samochodów uwzględniają również czas eksploatacji oleju, ponieważ jego właściwości zmieniają się nawet bez intensywnej pracy silnika. Najczęściej zaleca się wymianę oleju raz w roku lub po przejechaniu 10-15 tys. km, w zależności od stylu jazdy i rodzaju oleju. Warto też pamiętać, że olej nie zawsze gęstnieje w prosty sposób. W rzeczywistości jego lepkość i właściwości smarne mogą się zmieniać w różny sposób, co prowadzi do gorszej ochrony silnika. Dlatego nawet jeśli poziom oleju jest prawidłowy, jego jakość może być już niewystarczająca.
Olej współpracuje z filtrem, który zatrzymuje drobne cząstki powstające podczas pracy jednostki napędowej. Z czasem filtr traci swoją skuteczność i może ograniczać przepływ oleju. Zużyty filtr oleju nie tylko gorzej oczyszcza, lecz także może zmniejszać efektywność całego układu smarowania. W praktyce oznacza to, że nawet świeży olej nie spełni swojej funkcji w pełni, jeśli filtr nie zostanie wymieniony. Dlatego serwis powinien zawsze obejmować oba elementy. To prosta czynność, która znacząco wpływa na trwałość silnika. Przyjmuje się, że filtr oleju powinno się wymieniać przy każdej wymianie oleju. W autach użytkowanych sporadycznie również nie warto go zostawiać na dłużej, ponieważ nagromadzone zanieczyszczenia mogą pogarszać jego działanie nawet przy niewielkim przebiegu.
Turbosprężarka pracuje w bardzo wymagających warunkach, gdzie liczy się stabilne i skuteczne smarowanie. Olej odpowiada za ochronę jej łożysk i odprowadzanie ciepła. Gdy jego właściwości się pogarszają, ryzyko problemów rośnie. Zużyty olej nie zawsze powoduje awarię od razu, ale wyraźnie zwiększa ryzyko uszkodzenia turbosprężarki. Warto podkreślić, że negatywne skutki mogą pojawiać się stopniowo. Początkowo są trudne do zauważenia, ale z czasem mogą prowadzić do poważnych usterek. Regularna wymiana oleju i filtra pozostaje więc najprostszym sposobem na ograniczenie tego ryzyka i uniknięcie kosztownych napraw.