Kupując elementy instalacji wodnej lub gazowej, łatwo zauważyć, że jedne produkty mają oznaczenia calowe, a inne metryczne. Choć może wydawać się to nielogiczne, wynika to z rozwiązań wprowadzonych jeszcze w XIX wieku. Historia tych oznaczeń pokazuje, że niektóre dawne standardy okazały się na tyle praktyczne, że przetrwały do dziś.
Brytyjski standard zmienił sposób oznaczania rur. Jego początki sięgają 1841 roku
W 1841 roku brytyjski inżynier Joseph Whitworth opracował pierwszy powszechnie stosowany standard gwintów metalowych. Z czasem rozwiązanie to rozpowszechniło się również poza Wielką Brytanią. Przy pierwszych instalacjach gazowych budowanych w Niemczech przez angielskich wykonawców stosowano właśnie brytyjskie oznaczenia, które z czasem przyjęły się także w innych krajach. Dlatego do dziś wiele rur wodnych i gazowych oraz ich gwintów oznacza się w calach, mimo że na co dzień obowiązuje system metryczny.
Rozmiar podany w calach nie oznacza rzeczywistej średnicy. Wszystko zmienił rozwój technologii
Osoby mierzące rury często zauważają, że ich rzeczywiste wymiary nie odpowiadają oznaczeniu podanemu w calach. Wynika to z faktu, że dawniej wartość ta określała średnicę wewnętrzną rury. W XIX wieku stal była mniej wytrzymała niż obecnie, dlatego rury miały grube ścianki, a ich średnica zewnętrzna była większa niż wskazywałaby nazwa w calach. Z czasem poprawiła się jakość stali, co pozwoliło produkować rury z cieńszymi ściankami. Zachowano jednak dotychczasowe wymiary zewnętrzne dla poszczególnych rozmiarów, dzięki czemu nowe elementy nadal pasowały do starszych instalacji. W efekcie zwiększyła się średnica wewnętrzna rur, ale ich tradycyjne oznaczenia pozostały bez zmian.
Rury odpływowe oznacza się inaczej niż wodne i gazowe. W większych średnicach obowiązuje system metryczny
Podczas montażu instalacji najważniejsza jest średnica zewnętrzna, ponieważ od niej zależy dobór narzędzi oraz ilość miejsca potrzebnego do poprowadzenia przewodów. Oznaczenia calowe stosuje się głównie przy rurach o średnicy do około 4 centymetrów, natomiast większe rury oznacza się już w milimetrach. To właśnie dlatego rury kanalizacyjne i odpływowe mają oznaczenia metryczne. Rozwiązanie to ułatwia dobór elementów oraz jednoznacznie określa ich wymiary.
Cale spotkamy również poza hydrauliką. W przypadku ekranów oznaczają coś zupełnie innego
Jednostka cal jest nadal powszechnie stosowana także przy telewizorach, monitorach i laptopach. W tym przypadku określa długość przekątnej ekranu i odpowiada jego rzeczywistemu wymiarowi. To zasadnicza różnica w porównaniu z rurami, gdzie oznaczenia calowe są dziś przede wszystkim historyczymi nazwami rozmiarów, a dokładne wymiary określają obowiązujące normy techniczne zapisane w milimetrach.
