Podczas przygotowywania posiłków na desce lądują warzywa, mięso, ryby i pieczywo. Niektóre produkty mogą pozostawiać na niej groźne drobnoustroje. Nawet dokładne mycie nie zawsze pozwala się ich pozbyć, szczególnie gdy powierzchnia jest uszkodzona. Dlatego naukowcy postanowili sprawdzić, jak różne materiały radzą sobie z bakteriami i czy jeden z nich rzeczywiście jest bezpieczniejszy.
Przez wiele lat uważano, że plastikowe deski są bardziej higieniczne. Nie wchłaniają łatwo płynów, a ich gładką powierzchnię można szybko wyczyścić. Badania przeprowadzone w latach 90. na Uniwersytecie Wisconsin-Madison podważyły jednak to przekonanie. Naukowcy porównali próbki wykonane z tworzyw sztucznych oraz 9 gatunków twardego drewna. Okazało się, że na drewnianych deskach liczba bakterii możliwych do wykrycia na powierzchni zmniejszała się szybciej niż na plastikowych. Drobnoustroje wnikały w strukturę naturalnego materiału i nie przenosiły się łatwo z powrotem na żywność. Znaczenie mogą mieć również substancje występujące w niektórych gatunkach drzew, które wykazują właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Korzystnie wypadł między innymi orzech czarny. Nie oznacza to jednak, że drewno samo usuwa wszystkie zanieczyszczenia i nie wymaga mycia.
Nowe modele wykonane z tworzyw sztucznych są łatwe do utrzymania w czystości. Sytuacja zmienia się jednak wraz z ich użytkowaniem. Każde cięcie nożem pozostawia niewielkie ślady, które z czasem stają się coraz głębsze. W zagłębieniach mogą gromadzić się resztki jedzenia, tłuszcz i wilgoć. Naukowcy wykazali, że bakterie znajdujące się w szczelinach porysowanego plastiku bywają trudne do usunięcia podczas zwykłego mycia. W sprzyjających warunkach drobnoustroje mogą przetrwać na takiej powierzchni przez wiele godzin, a nawet się namnażać. Szczególne znaczenie ma to podczas przygotowywania surowego mięsa i drobiu. Nie oznacza to jednak, że każda rysa stanowi zagrożenie. Problem dotyczy przede wszystkim mocno zużytych akcesoriów, których nie można już skutecznie doczyścić.
Do podobnych wniosków doszli badacze z Freie Universität Berlin. W 2025 roku przeprowadzili eksperyment, w którym wykorzystali deski klonowe oraz modele wykonane z polietylenu wysokiej gęstości, czyli HDPE. Sprawdzali, jak długo utrzymują się na nich wybrane bakterie. Po 2 godzinach liczba bakterii E. coli na drewnie spadła do granicy wykrywalności, podczas gdy na plastiku podobny wynik uzyskano dopiero po ponad 8 godzinach. Oznacza to, że w warunkach tego eksperymentu naturalny materiał wypadł korzystniej. Nie wszystkie drobnoustroje zachowywały się jednak identycznie. Gronkowiec złocisty pozostawał wykrywalny na obu powierzchniach nawet po 24 godzinach. Jego ilość była jednak mniejsza na próbkach drewnianych, szczególnie gdy nie znajdowały się na nich resztki żywności. Wyniki pokazują więc przewagę drewna w określonych warunkach, ale nie dowodzą, że jest ono całkowicie odporne na bakterie.
Jeśli najważniejsze są wyniki badań dotyczących przeżywalności niektórych bakterii, dobrze utrzymana drewniana deska do krojenia jest korzystnym wyborem. Plastikowa również może sprawdzić się w kuchni, zwłaszcza gdy nadaje się do mycia w zmywarce. Niezależnie od materiału trzeba jednak pamiętać o odpowiedniej higienie. Aby ograniczyć ryzyko przenoszenia drobnoustrojów na jedzenie, warto przestrzegać kilku zasad:
Która deska do krojenia jest więc lepsza? Badania przemawiają na korzyść drewna pod względem ograniczania przeżywalności wybranych bakterii, ale nie potwierdzają, że jest ono zawsze bezpieczniejsze od plastiku. W codziennym użytkowaniu równie ważne pozostają czystość, stan powierzchni i prawidłowe przechowywanie.