"Idź pod prąd" powinno być hasłem każdych walentynek. Po wielu latach przechodzenia przez ten cukierkowy dzień można odnieść wrażenie, że nawet szczęśliwie zakochani mają go już po dziurki w nosie - a co dopiero single czy osoby, które właśnie zakończyły relację... Jest ciężko, wiemy. Ale nie ma tego złego. Zamiast spędzać kolejny wieczór w restauracji ozdobionej obrzydliwie różowymi sercami czy w trybie "Netflix and chill" z setnym seansem Bridget Jones, daj prztyczka w nos świętu miłości i zabukuj bilet do Chorwacji. Właśnie tam powstało jedyne w swoim rodzaju Muzeum Zerwanych Związków, czyli wylęgarnia wspomnień po nieudanych relacjach.
W ciągu 20 lat Muzeum Zerwanych Związków w Zagrzebiu zgromadziło przeszło cztery tysiące przedmiotów, które wadziły w życiu osób przeżywających żałobę po nieudanym związku. Od zegarków, przez szpilki, książki, ekspresy do kawy, suknie ślubne, tostery, romantyczne zdjęcia, aż po implanty piersi - wszystko, co zobaczycie w gablotach obiektu, jest generatorem nienawiści osób, które je tam zostawiły.
Założycielami tego niezwykłego miejsca są Dražen Grubišić, artysta wizualny, i Olinka Vištica, producentka artystyczna - para, a raczej była para. Gdy w 2004 roku ich czteroletni związek przestał rokować wspólną przyszłość, w głowie obojga pojawiła się zagwozdka: co zrobić z pozostałościami po nieudanej relacji? Szczególnie dotknięty sprawą poczuł się Dražen - twierdził, że został emocjonalnie uwięziony przez pluszaka króliczka, którego Olinka podarowała mu podczas wspólnej podróży.
Zawsze uważałem palenie i niszczenie przedmiotów za barbarzyństwo
- mówi założyciel Muzeum Zerwanych Związków w rozmowie z portalem Experience. Wtedy w jego głowie zrodził się pomysł: a gdyby tak zebrać wszystkie rzeczy, które przywołują bolesne wspomnienia, i zrobić z nich wielką wystawę? Porozmawiał o tym z Olinką. Była zachwycona. I tak w 2006 roku w ogrodzie muzeum sztuki w Zagrzebiu zaprezentowano "wernisaż" złamanych serc, na którym pojawił się nie tylko wspomniany króliczek, ale wszystkie inne pamiątki po zwiędłej już miłości. Potraktowano je jako znalezione dzieła sztuki. To jedno wydarzenie zmieniło losy tysięcy przedmiotów.
Wernisaż Dražena Grubišića i Olinki Vištica odbił się szerokim echem po całej Chorwacji. Niedługo potem zaczęły napływać do nich pudła wypełnione przedmiotami i historiami należącymi do obcych ludzi. Wszyscy chcieli oddać to, co rozdrapywało stare rany. W ten sposób w 2010 roku przy barokowym pałacu Kulmer na Górnym Mieście Zagrzebia powstało Muzeum Zerwanych Związków (Muzej prekinutih veza). Rok później inicjatywa została wyróżniona nagrodą Kennetha Hudsona przyznawaną przez Europejskie Forum Muzeów. Co więcej, słowo "zerwanie", przypisane początkowo nieszczęśliwej miłości, zaczęło nabierać nowego znaczenia.
Ludzie przekazują nam przedmioty związane z wojną, rodziną, zerwaniem z religią lub zerwaniem z zawodem
- opowiada Dražen. Większość eksponatów w muzeum niesie emocjonalny ciężar. Rozstania są trudne - nie tylko te z partnerem - a sarkazm i jawna gorycz darczyńców odbijają się rykoszetem na zwykłych przedmiotach. Tam zostawiamy wszystko, co negatywne. Wyładować w ten sposób możemy się również my. Darowizny są zazwyczaj anonimowe.
Ciekawostką jest natomiast, że niewinny pomysł Dražena Grubišića i Olinki Vištica na dłuższą metę wydaje się leczniczy. Według psychologów żałoba po zerwaniu przechodzi przez kilka etapów, ale nie może trwać w nieskończoność. Kiedyś trzeba powiedzieć STOP (koniecznie z wielkiej litery), pozbyć się wszystkiego, co odbiera nam chęć do budowania dalszej przyszłości, i zapomnieć. Oddanie przedmiotów generujących wspomnienia po byłym partnerze jest jednym z elementów, który przywróci nam wolność.
Ludzie są nieuporządkowani, a relacje międzyludzkie są nieuporządkowane i złożone. Czasami tak bardzo chcemy mieć poczucie ostateczności, że musimy uwierzyć w brak. Kiedy się to nie udaje, ten brak należy uczynić. Masz konkretny, namacalny przedmiot, który możesz zobaczyć, dotknąć i poczuć. Pozbądź się go
- mówi Elizabeth Głowacki, profesor komunikacji zdrowotnej na Northeastern University w rozmowie z portalem Experience.