Owies od lat uznawany jest za jedno z najzdrowszych zbóż. Po usunięciu niejadalnej łuski powstaje kasza owsiana, z której produkuje się między innymi płatki. Otręby owsiane to zewnętrzna warstwa tej kaszy, znajdująca się tuż pod łuską. To właśnie w niej koncentruje się wiele cennych składników odżywczych, które mogą realnie wpływać na funkcjonowanie organizmu.
Otręby owsiane to niedrogi składnik codziennej diety, którego potencjał wciąż jest niedoceniany. Mają dobrze zbilansowany skład i wysoką gęstość odżywczą przy niskiej kaloryczności. Jedna szklanka ugotowanych otrębów dostarcza około 88 kilokalorii, 7 gramów białka, 6 gramów błonnika oraz niewielkie ilości tłuszczu. Produkt pokrywa znaczną część dziennego zapotrzebowania na tiaminę, magnez i fosfor, a także dostarcza żelaza, cynku oraz ryboflawiny. Zawiera również witaminę B6, kwas foliowy, niacynę, potas i wapń.
Produkt jest szczególnie bogaty w beta glukan, czyli rozpuszczalną frakcję błonnika. W przewodzie pokarmowym tworzy on żelową substancję, która może wiązać cholesterol i wspierać jego usuwanie z organizmu. Spożywanie co najmniej 3 gramów beta glukanu dziennie może obniżać poziom "złego" cholesterolu LDL oraz cholesterolu całkowitego. Dodatkowo badania wskazują, że beta glukan może przyczyniać się do obniżenia ciśnienia tętniczego. Korzyści te zostały oficjalnie uznane już w 1996 roku, kiedy amerykańska Agencja do spraw Żywności i Leków dopuściła oświadczenie zdrowotne dotyczące rozpuszczalnego błonnika z pełnego ziarna owsa w kontekście zmniejszania ryzyka choroby wieńcowej. To jedno z pierwszych oficjalnych potwierdzeń, że żywność może realnie wspierać profilaktykę chorób serca. Ochronne działanie wiąże się nie tylko z beta glukanem, lecz także obecnością awenantramidów, które wspierają zdrowie naczyń krwionośnych.
Otręby zawierają więcej przeciwutleniaczy niż inne części ziarna. Znajdują się w nich polifenole, w tym kwas ferulowy, kwas fitynowy oraz awenantramidy, które są charakterystyczne wyłącznie dla owsa. Awenantramidy wykazują działanie przeciwzapalne i mogą wspierać ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym, co ma znaczenie w profilaktyce chorób przewlekłych. Produkt można dodawać do jogurtów, koktajli, owsianki, domowego chleba, muffinów czy zup. Kluczowe jest jednak odpowiednie nawodnienie organizmu, ponieważ błonnik potrzebuje wody, aby prawidłowo spełniać swoją funkcję. Za bezpieczną i korzystną ilość uznaje się 20-40 gramów otrębów owsianych dziennie, czyli 2-4 łyżki. Tyle wystarczy, aby w pełni wykorzystać ich potencjał zdrowotny.
- Nie mamy wątpliwości, że produkty zbożowe są ważnym elementem zdrowej diety, a dotyczy to zarówno błonnika rozpuszczalnego, jak i nierozpuszczalnego. Badania wskazują, że dieta bogata w błonnik i uboga w tłuszcz może zmniejszać ryzyko chorób przewlekłych. Otręby owsiane są dobrym źródłem błonnika rozpuszczalnego, a dostępne dane nadal potwierdzają korzyści z jego spożycia. Dieta niskotłuszczowa i bogata w błonnik jest zalecana przez liczne organizacje zdrowotne, a gotowe płatki śniadaniowe mogą być jej elementem - poinformowało American Heart Association za pośrednictwem serwisu latimes.com.
Jak informuje portal naturalhealthresearch.org, badanie z udziałem 24 młodych dorosłych w wieku od 22 do 28 lat wykazało, że spożywanie 102 gramów otrębów owsianych dziennie przez dwa tygodnie znacząco poprawiło parametry lipidowe krwi. W grupie spożywającej otręby cholesterol całkowity spadł o 14 procent, podczas gdy w grupie kontrolnej jedynie o 4 procent. Ten sam mechanizm spowalnia trawienie i wchłanianie węglowodanów. Dzięki temu ogranicza nagłe skoki glukozy we krwi, co ma znaczenie zwłaszcza u osób z cukrzycą typu 2. Stabilniejszy poziom cukru oznacza także mniejsze napady głodu oraz lepszą kontrolę apetytu.
Rozpuszczalny błonnik wpływa na hormony regulujące apetyt, takie jak GLP 1 oraz peptyd YY, a jednocześnie może obniżać poziom greliny, czyli hormonu głodu. Dzięki temu otręby owsiane zwiększają uczucie sytości i mogą wspierać redukcję masy ciała poprzez ograniczenie spożycia kalorii. W przytoczonym badaniu zaobserwowano również 37-procentowy wzrost wydalania energii u osób spożywających otręby, co może mieć znaczenie w zapobieganiu stopniowemu przyrostowi masy ciała. Zastrzeżono jednak, że potrzebne są dłuższe badania, szczególnie z udziałem osób z nadwagą.