Poradniki dotyczące mowy ciała uczą czytelników, jak odczytywać sygnały niewerbalne u innych osób, a także jak naśladować niektóre postawy i gesty, aby wywołać na innych konkretne wrażenie. Niestety komunikacja niewerbalna nie jest ścisłą nauką i obejmuje ona wiele niuansów, które wspomniane książki zazwyczaj nadmiernie upraszczają lub ignorują. O problemie tym opowiadał szczegółowo Geoff Beattie z Edge Hill University w artykule opublikowanym przez portal The Conversation.
Więcej podobnych artykułów przeczytasz na stronie głównej Gazeta.pl.
Jednym z głównych problemów, na które zwraca uwagę Beattie jest istotność kontekstu, w jakim obserwujemy konkretne zachowania niewerbalne. Dotyczy to zarówno cech indywidualnych, jak i uwarunkowań kulturowych. Przykładowo, postawa ze skrzyżowanymi ramionami jest powszechnie opisywana jako zamknięta i zdystansowana. Tymczasem osobie, która taką pozę przyjmuje, może być po prostu zimno. Wiele zachowań będzie odbieranych odmiennie również pomiędzy różnymi krajami. W kulturze zachodniej kontakt wzrokowy jest przejawem pewności siebie. W Japonii jednak może być odebrany jako nietakt, a nawet zachowanie agresywne.
Co więcej, czytelnicy, którzy uczą się wykonywania określonych gestów, pozbawiają komunikację niewerbalną jej najważniejszego aspektu: spontaniczności. Rezultaty zazwyczaj są sztuczne i wręcz groteskowe, jak w przypadku często opisywanej męskiej i dominującej pozycji z rozstawionymi nogami i rękami na biodrach.
Kolejnym ważnym mitem, który obala Beattie jest to, że komunikacja niewerbalna jest 12-krotnie silniejsza niż werbalna. Jej rola jest faktycznie duża. Jednak najwięcej może powiedzieć nam to, czy jest ona spójna z wypowiadanymi słowami. Jeśli ktoś mówi o tym, że jest blisko ze swoim partnerem, ale ich mowa ciała pokazuje fizyczny dystans, jest to dobra podstawa do wyciągnięcia wniosków o rozmówcy. Świetnym przykładem jest tu też uśmiech. Szczery uśmiech zawsze angażuje wszystkie mięśnie twarzy, zwłaszcza te wokół oczu i znika z twarzy stopniowo. Sztuczny uśmiech znika dużo szybciej.