Zima stulecia to nie tylko najmroźniejsza zima PRL-u, która sparaliżowała cały kraj

Zima stulecia to termin odnoszący się do najostrzejszej zimy w danym stuleciu. Potocznie stosuje się go jednak w odniesieniu do wyjątkowo ostrej zimy, ze znacznymi odchyleniami temperatury powietrza poniżej normy wieloletniej oraz ekstremalnie wysokimi sumami opadów śniegu. Z uwagi na różnorodność kryteriów z reguły wymienia się kilka zim, które pretendują do miana zimy stulecia.
30 stycznia 1979. Zima Stulecia na Wierzbnie w Warszawie.
Nieznany - https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/202990/0a0259f9e0824251555f3a1629e21119/

Zima stulecia w Polsce: najmroźniejsza zima PRL-u

Używając określenia zima stulecia w Polsce, najczęściej mamy na myśli przełom 1978 i 1979 roku. Choć wyjątkowo surowe warunki atmosferyczne nie panowały zbyt długo, to na kilka tygodni sparaliżowały cały kraj. Jeszcze w Święta Bożego Narodzenia AD 1978 na przeważającym obszarze kraju utrzymywały się temperatury dodatnie i nic nie zapowiadało nadchodzącego kataklizmu. Tuż po świętach nad północną część Polski nadciągnęły mroźne masy powietrza znad Skandynawii. Front przesuwał się stopniowo w głąb kraju. Wcześniejsze opady deszczu przeszły w nasilone opady śniegu, a towarzyszył im silny wiatr. Noc sylwestrową Polacy spędzili przy świecach, gdyż z powodu ogromnego poboru energii elektrycznej występowały masowe przerwy w dostawach prądu. Obfite opady śniegu i niskie temperatury sparaliżowały cały kraj. Brakowało surowców energetycznych, z kranów leciała zimna woda, nie działało ogrzewanie. Przemieszczanie się było utrudnione, pękały szyny, zamarzały zwrotnice, nie działała komunikacja miejska. Z biegiem czasu mróz stawał się mniejszy, ale śnieżyce nie ustawały. Symbolem surowej zimy 1978/79 stał się wybuch gazu ziemnego w dniu 15 lutego 1979 roku, do którego doszło w centrum Warszawy, w Rotundzie PKO. Gaz z pękniętej instalacji pod budynkiem nagromadził się, nie mogąc przedostać się przez śnieg, lód i zamarzniętą ziemię. Wybuch zniszczył budynek w siedemdziesięciu procentach. Śmierć w katastrofie poniosło 49 osób, rannych zostało ponad 130 osób, a akcja ratunkowa trwała sześć dni.

Najzimniejsza zima w Polsce

Najzimniejsza zima w Polsce to jednak ta z początku 1929 roku. To właśnie luty 1929 roku zapisał się w historii meteorologii w Polsce jako najzimniejszy, przynosząc nawet 40-stopniowe mrozy. Odnotowano wówczas wiele rekordów zimna: nieoficjalnie w Rabce termometry wskazywały -45 stopni Celsjusza, w Czarnym Dunajcu i Czechowicach-Dziedzicach -42 stopnie Celsjusza, a w Kolbuszowej -44 stopnie Celsjusza. Oficjalnie 10 lutego odnotowano rekordowe temperatury: -40,6 stopnia Celsjusza w Żywcu, -40,4 stopnia Celsjusza w Olkuszu i -40,1 stopnia Celsjusza w Siankach. Średnie temperatury lutego oscylowały w przedziale od -13 do -16 stopni Celsjusza. Mróz był przyczyną zakłóceń w komunikacji kolejowej, czego efektem były problemy z dostawami węgla. Uszkodzeniom ulegały sieci wodociągowe, zamarzł port morski w Gdańsku, a w szkołach zawieszano zajęcia.

Zobacz wideo Śnieg na samochodzie. Mandat może wynieść 3 tys. zł

Najostrzejsza zima w Polsce

Najostrzejsza zima w Polsce miała miejsce w czasie II wojny światowej. Rozpoczęła się w połowie grudnia 1939 roku i trwała do pierwszych dni marca 1940 roku. Silne mrozy panowały szczególnie w styczniu. To 11 stycznia 1940 roku w Siedlcach odnotowano -41 stopni Celsjusza - najniższą oficjalną temperaturę w historii meteorologii w Polsce, choć wartość ta jest dziś kwestionowana. Nie ulega jednak wątpliwości, że średnie temperatury były wówczas znacząco niższe niż zimą 1978/79. Ponieważ wszakże działo się to podczas okupacji niemieckiej, zima ta nie zapadła Polakom w pamięć z uwagi na warunki atmosferyczne. Ostra zima panowała też w Polsce w styczniu i lutym 1963 roku. Fale śnieżyc sparaliżowały transport drogowy i kolejowy. Zamknięto większość szkół i instytucji kultury, ograniczono produkcję w fabrykach oraz dostęp do energii elektrycznej oraz cieplnej. Odnotowano silne mrozy: w Krakowie termometry wskazywały -28 stopni Celsjusza, w Nowym Targu -35 stopni Celsjusza, w Rzeszowie -35,8 stopnia Celsjusza, a w Jabłonce -38 stopni Celsjusza.

Zima tysiąclecia

Zima tysiąclecia miała miejsce ponad 300 lat temu. Zimę 1709 roku określa się mianem najbardziej mroźnej zimy w całym tysiącleciu. Uderzyła ona nawet w te kraje, w których zimy są z reguły łagodne, np. Portugalię czy Włochy. Rekordowo niskie temperatury odnotowano w Anglii (zamarzła Tamiza), wielki mróz nie ominął także Francji (zamarzła rzeka Rodan). Częściowo zamarzło Morze Północne i Morze Bałtyckie, gorące źródła Akwizgranu, Laguna Wenecka oraz śródziemnomorskie porty. Zima tysiąclecia wyniszczyła plony i stała się przyczyną wielkiego głodu w 1709 roku.

Zobacz też: Największa ryba złowiona na świecie ważyła aż 1208 kg i nie był to sum. Do tej pory nikt nie pobił rekordu z 1959 roku [ZDJĘCIA]

Więcej o: