Spadek po rodzicu: testament i zachowek
Spadek po rodzicu dziedziczony jest zgodnie z zasadami ustanowionymi przez kodeks cywilny. Jeśli rodzic sporządził testament, to dokument ten ma pierwszeństwo w rozstrzygnięciu o tym, kto i w jakiej części odziedziczy spadek. Posiadacz testamentu na wieść o śmierci spadkodawcy zobowiązany jest do złożenia dokumentu w sądzie bądź u notariusza. Jeśli spadkodawca pominął w testamencie swoje dziecko, ma ono prawo do zachowku. Zachowek przysługuje w szczególności dzieciom, które byłyby powołane do spadku na mocy ustawy, gdyby zmarły nie zostawił testamentu. Wysokość zachowku wynosi połowę wartości udziału w spadku, jaki by im przypadał, a w przypadku dzieci niepełnoletnich lub trwale niezdolnych do pracy jest to 2/3 wspomnianej wartości.
Spadki po rodzicach: przyjęcie, odrzucenie, nabycie
Spadki po rodzicach podlegają takim samym procedurom, jak wszystkie inne spadki. Niezależnie od tego, czy dziecko dziedziczy na mocy testamentu, czy też zgodnie z dziedziczeniem ustawowym, warto uregulować sprawy spadkowe. W ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku (czyli od śmierci spadkodawcy) spadkobierca musi podjąć decyzję o tym, czy:
- przyjmuje spadek wprost, czyli zarówno majątek spadkowy, jak i długi spadkodawcy,
- przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a więc zarówno majątek spadkowy, jak i długi spadkodawcy, ale tylko do wysokości majątku spadkowego,
- odrzuca spadek, czyli nie przejmuje żadnej części spadku ani długów (w tej sytuacji spadkobierca traktowany jest tak, jakby nie dożył do momentu otwarcia spadku).
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku trzeba złożyć przed sądem albo notariuszem. Jeśli spadkobierca nie złoży takiego oświadczenia w ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku, zakłada się, że przyjmuje on spadek wprost, a zatem będzie również spłacał ewentualne długi rodzica. Gdy wszyscy spadkobiercy złożą oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku, można rozpocząć postępowanie w celu nabycia spadku. Stwierdzenie nabycia spadku możliwe jest na drodze sądowej, bądź też u notariusza poprzez akt poświadczenia dziedziczenia.
Dziedziczenie po rodzicach: postępowanie spadkowe u notariusza
Dziedziczenie po rodzicach możliwe jest w ramach postępowania spadkowego u notariusza wówczas, gdy spadkobiercy są zgodni w kwestii podziału spadkowego (albo jest tylko jeden spadkobierca). Po dostarczeniu do kancelarii niezbędnych dokumentów, takich jak oryginał lub kopia testamentu (jeśli spadkodawca go zostawił), skrócony odpis aktu zgonu czy skrócone odpisy aktu urodzenia, notariusz w obecności spadkobierców sporządzi protokół dziedziczenia, na podstawie którego przygotuje akt poświadczenia dziedziczenia. Dokument ten uprawomocni się, gdy notariusz zarejestruje go w elektronicznym Rejestrze Spadkowym.
Spadek po rodzicach bez testamentu: dziedziczenie ustawowe
Spadek po rodzicach bez testamentu jest możliwy na podstawie dziedziczenia ustawowego, o którym mowa w art. 931 kodeksu cywilnego. Zakłada on, że do spadku powołane są w pierwszej kolejności dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Spadkobiercy ci dziedziczą w równych częściach, przy czym część, jaka przypadnie małżonkowi zmarłego, nie może być mniejsza od czwartej części całego spadku. W sytuacji, gdy dziecko spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku, przypadająca mu część spadku dziedziczona jest przez jego dzieci. Spadkobiercą może też zostać dziecko już poczęte, jeśli po śmierci spadkodawcy urodzi się żywe.
Spadek po ojcu a wspólność majątkowa
Spadek po ojcu w pierwszej kolejności dziedziczą jego dzieci, a także żyjąca małżonka. Jeśli ojciec i matka mają wspólność majątkową, to w praktyce dziedziczeniu po zmarłym ojcu podlega połowa wspólnego majątku rodziców. Małżonkowie mają bowiem równe udziały w majątku wspólnym, przez co po śmierci jednego z nich majątek ten podlega przepisom o współwłasności. Jeśli więc rodzice będąc małżeństwem wspólnie kupili mieszkanie, to po śmierci ojca dziedziczeniu będzie podlegała część udziału wynosząca połowę, druga połowa jest bowiem własnością matki.
Spadek po matce gdy ojciec nie żyje
Spadek po matce, gdy ojciec nie żyje, dziedziczą w równych częściach jej dzieci, o ile oczywiście matka testamentem nie postanowiła inaczej. Warto pamiętać, że ustawa o podatku od spadków i darowizn nakłada na spadkobierców obowiązki podatkowe. Dzieci spadkodawcy mogą uniknąć konieczności odprowadzenia podatku od spadku, o ile w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądowego czy też notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia powiadomią urząd skarbowy, właściwy ze względu na miejsce położenia majątku spadkowego, o otrzymaniu spadku. W tym celu muszą złożyć wypełniony formularz SD-Z2.
Zobacz też: Czy można wziąć pożyczkę bez dochodu? Wyjaśniamy najważniejsze kwestie
